به معنى سراسر چو درجِ گهر * ولى بسته هريك به قفلِ دگر خردمند بايد كه سازد كليد * ز بسم اللهش چون كلام مجيد به نام خدا چون كند فتح باب * دهد بوسه بر روى امّ الكتاب [ 2 ] فاتحه آراى صفحات فتوحات شاهى و فايحه افزاى نغمات فتوحات نامتناهى ، زيور درّة التاج بسمله و افسر درّى لامع الابتهاج ، حمد همايون سلسلهء پادشاهى است كه منشى قضارقمش به خامهء « جفّ القلم » « 1 » در ديوان « عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ » « 2 » بىرنگ علل و نيرنگ اسباب نقش هر موجود را بر صفحهء وجود رقم فرمود و به كليد « عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ » « 3 » ابواب خزاين لا ريب را بىوصمت و عيب به خوبتر وجهى بر روى خباياى زواياى عدم برگشود . روش تصحيح در اين تصحيح ، نسخهء موزه ملّى ايران ، كه از آن با اختصارى « م » ياد شده است ، اصل قرار گرفته و در بخش مقدّمه با نسخهء وزيرى ، كه از آن با اختصارى « و » ياد شده ، مقابله شده است . در جايى كه نياز به توضيح بود از منابعى چون حبيب السّير ، روضة الصّفا ، جواهر الاخبار ، تكملة الاخبار ، جهان آرا ، احسن التواريخ و تاريخ بناكتى بهره گرفته شد . آيات و احاديث و امثال و حكم با ذكر مأخذ و معنى توضيح داده شد كه خوانندگان را در فهم مطلب راهنما باشد . براى سهولت استفاده از متن ، سنوات تاريخى كه به عربى آمده به عدد در داخل كروشه [ ] آورده شد . در املاى كلمات مثل هر نسخهء خطّى ديگر دوگانگيهايى وجود دارد كه براى يكسان شدن متن ، رسم الخطّ رايج امروز رعايت شد . در بخش تعليقات سعى شده است كه به مطالبى پرداخته شود كه در روشنگرى متن مؤثّر باشد ؛ اميد است خوانندگان را مفيد افتد . براى سهولت مطالعه خوانندگان ، فهرست ده‌گانه شامل آيات ، احاديث ، تمثيل و جملات عربى ، اشعار عربى ، اشعار فارسى ، مصاريع ، اشخاص ، جاها ، ملل و نحل ،

--> ( 1 ) . اشاره به حديث ، جفّ القلم بما هو كائن ، يعنى : قلم به آنچه بايد باشد رقم خورده است ( سرنوشت تعيين شده تغيير نخواهد كرد ) . احاديث و قصص مثنوى ، ص 149 ؛ امثال و حكم ، ج 2 ، ص 584 . ( 2 ) . رعد ( 13 ) ، آيهء 39 : « امّ الكتاب نزد اوست » . ( 3 ) . انعام ( 6 ) ، آيهء 59 : « كليدهاى غيب نزد اوست » .